Czy wśród producentów betonu widzi Pani rosnącą gotowość do sięgania po materiały niskoemisyjne? Jak zmienia się ich podejście?

Tak, zdecydowanie obserwuję rosnącą gotowość producentów betonu do sięgania po materiały niskoemisyjne, choć tempo zmian jest zróżnicowane. Jeszcze kilka lat temu temat ten był traktowany raczej jako element przyszłości, natomiast dziś coraz więcej firm postrzega rozwiązania niskoemisyjne jako niezbędny kierunek rozwoju. Coraz więcej firm dostrzega, że obniżanie śladu węglowego nie jest już jedynie odpowiedzią na oczekiwania rynku, ale realną przewagą konkurencyjną i kierunkiem, w którym podąża cała branża budowlana. Aktualnie widać już wyraźny wzrost otwartości na testowanie nowych cementów. Wielu producentów zaczyna traktować niskoemisyjność nie jako eksperyment, lecz jako element profesjonalnego, nowoczesnego portfolio produktowego.

Zmienia się także sama rozmowa z producentami betonu - coraz częściej pytają nie tylko o parametry techniczne, ale również o całkowity ślad węglowy, trwałość, możliwość uzyskania certyfikatów środowiskowych czy o to, jak nowe materiały mogą pomóc im wyróżnić się w przetargach.

Równocześnie wciąż istnieje potrzeba pogłębiania wiedzy technicznej i budowania zaufania do nowych rozwiązań. Szkolenia, warsztaty i pokazy, które organizujemy w Holcim, pokazują przykłady zastosowania cementów niskoklinkierowych i rozwiązań materiałowych o obniżonym śladzie węglowym. Wraz ze wzrostem wiedzy rośnie też gotowość do ich stosowania - i to widać w codziennych rozmowach z producentami.

Jednym z naszych celów, realizowanych m.in. poprzez konferencję Technologia Betonu, jest właśnie wspieranie transformacji budownictwa w kierunku zrównoważoności. Konferencja ta pełni rolę platformy, która pozwala poszerzać wiedzę klientów o materiałach niskoemisyjnych, ich właściwościach i możliwości, a przede wszystkim - prezentować realne przykłady ich stosowania w projektach o różnej skali i różnym stopniu złożoności. To bardzo ważne, bo praktyczne case studies rozwiewają obawy, które często pojawiają się przy wprowadzaniu innowacji.

Dlatego staramy się nie tylko mówić o technologiach niskoemisyjnych, ale również je pokazywać. Dzięki temu producenci betonu mogą zobaczyć, że te rozwiązania są nie tylko przyszłością, ale już dziś funkcjonują w codziennej praktyce i przynoszą wymierne korzyści - zarówno środowiskowe, jak i biznesowe.

Recykling kruszyw, wykorzystanie gruzu budowlanego stają się coraz popularniejsze. Jakie są realne możliwości ich stosowania – i gdzie kończą się jeszcze granice technologiczne? Czy produkty nie ucierpią na jakości?

Wykorzystanie gruzu budowlanego jako kruszywa w produkcji betonu stanowi praktyczny i dojrzały przykład wdrażania zasad gospodarki obiegu zamkniętego. Rozwiązanie to pozwala jednocześnie ograniczać zużycie nieodnawialnych surowców naturalnych oraz efektywnie zagospodarować odpady budowlane, które w przeciwnym razie trafiałyby na składowiska. Recykling kruszyw nie jest już odległą perspektywą, lecz realnym rozwiązaniem, które znajduje zastosowanie w wielu segmentach budownictwa.

Stosowanie kruszyw z recyklingu wymaga jednak świadomego podejścia i dobrego zrozumienia zarówno możliwości technologicznych, jak i ograniczeń wynikających z ich specyficznych właściwości. Do najważniejszych wyzwań należą: wysoka nasiąkliwość, niestabilność parametrów wynikająca z różnorodności źródeł gruzu oraz ryzyko występowania zanieczyszczeń, takich jak gips, drewno, metale czy tworzywa sztuczne, które mogą obniżać jakość produktu końcowego, a także bardziej restrykcyjne normy i wymagania projektowe dotyczące betonów z kruszywami recyklingowymi - szczególnie w obszarach, gdzie kluczowa jest trwałość betonu.

Kruszywa z recyklingu przeznaczone do produkcji betonu muszą spełniać zasadniczo te same wymagania jakościowe, co kruszywa naturalne, przy jednoczesnej konieczności szczegółowej weryfikacji ich składu i właściwości chemicznych. Odpowiednio przygotowany surowiec – poddany segregacji, oczyszczeniu i kontroli jakości – może osiągać parametry porównywalne z kruszywami naturalnymi.

Granice technologicznej stosowalności kruszyw z recyklingu wyznacza przede wszystkim ich jakość oraz klasa ekspozycji betonu, która określa warunki środowiskowe użytkowania konstrukcji i bezpośrednio determinuje wymagania trwałościowe. Im bardziej wymagające środowisko, tym ostrzejsze kryteria – co może ograniczać dopuszczalny udział kruszyw z recyklingu, aby zapewnić odpowiednią trwałość betonu.

Beton zawierający kruszywa z recyklingu może osiągać właściwości i trwałość na poziomie betonów z kruszywami naturalnymi, o ile kruszywa te są stosowane świadomie i odpowiedzialnie. Kluczowymi elementami procesu są: właściwa selekcja i przygotowanie gruzu, rzetelna kontrola jakości kruszywa oraz optymalizacja receptury betonu, uwzględniająca specyfikę materiału recyklingowego.

Jakie nowe technologie lub kierunki badawcze uważa Pani za najbardziej obiecujące dla branży betonu w perspektywie najbliższych 5–10 lat?

W najbliższych latach najbardziej obiecujące dla branży betonu będą technologie łączące dekarbonizację, cyrkularność i trwałość materiałów. Należą do nich niskoklinkierowe cementy i betony o obniżonym śladzie węglowym, wysokiej jakości kruszywa z recyklingu, dynamicznie rozwijające się technologie mineralizacji CO₂, a także nowoczesne podejście do projektowania betonu, takie jak performance-based durability design. Do tego dochodzą przełomowe kierunki, jak automatyzacja i druk 3D, oraz coraz szersze zastosowanie sztucznej inteligencji w projektowaniu mieszanek, optymalizacji produkcji i procesach recyklingu. Razem tworzą one zestaw innowacji, które mogą w ciągu dekady fundamentalnie zmienić sposób projektowania i wytwarzania betonu, czyniąc go bardziej zrównoważonym, efektywnym i dopasowanym do wyzwań klimatycznych.

• Cementy niskoklinkierowe i betony o obniżonym śladzie węglowym

To jeden z najbardziej obiecujących obszarów, bo pozwala znacząco obniżyć ślad węglowy bez utraty parametrów użytkowych betonu. Intensywnie rozwijane są cementy z dodatkiem pucolany, frakcji pylastej z recyklingu betonu oraz innych surowców alternatywnych, co otwiera drogę do realnego zastępowania klinkieru na szeroką skalę.

• Beton z dodatkiem kruszyw recyklingowych

Postęp w zaawansowanych technologiach recyklingu betonu oraz zastosowanie odpowiednich metod obróbki sprawiają, że kruszywa recyklingowe osiągają wysoką jakość i cechują się powtarzalnymi właściwościami. Przekłada się to na możliwość szerszego stosowania kruszyw recyklingowych w różnych klasach ekspozycji. Wymaga jednak przeprowadzenia szeregu kompleksowych badań potwierdzających, że właściwości oraz trwałość betonu z ich udziałem nie będą gorsze od jakości betonu referencyjnego.

• Technologie mineralizacji CO₂

Mineralizacja CO₂ w różnego rodzaju surowcach i odpadach przemysłowych to technologia, która obecnie rozwija się niezwykle dynamicznie. Przynosi ona podwójne korzyści: umożliwia trwałe związanie CO₂ w strukturze materiału w postaci węglanów oraz wpływa na poprawę właściwości skarbonatyzowanych materiałów, które z powodzeniem mogą być stosowane jako dodatki do cementu i betonu. W perspektywie kilku lat takie rozwiązania mogą stać się ważnym narzędziem dekarbonizacji całej branży.

• Projektowanie trwałości oparte na wymaganych właściwościach (Performance-Based Durability Design)

Tradycyjnie trwałość betonu była określana „odgórnie” poprzez wymagania związane z klasą ekspozycji, obejmujące wytyczne dotyczące składu mieszanki betonowej i minimalnej klasy wytrzymałości betonu. Obecnie coraz większego znaczenia nabiera podejście polegające na precyzyjnym dopasowaniu betonu do rzeczywistych warunków środowiskowych. Performance-Based Durability Design (PBDD) to metoda, w której kluczowe jest uwzględnienie rzeczywistych warunków ekspozycji oraz mechanizmów degradacji betonu i modelowanie ich przebiegu w czasie. Zamiast stosować sztywne wymagania normowe, projektant definiuje oczekiwany okres użytkowania konstrukcji i dobiera skład betonu tak, aby w tym czasie zachował on wymagane właściwości użytkowe. Pozwala to tworzyć konstrukcje bardziej trwałe, zrównoważone i optymalnie zaprojektowane - szczególnie w kontekście stosowania nowoczesnych, niskoemisyjnych materiałów.

• Druk 3D

Automatyzacja i druk 3D elementów betonowych umożliwiają ograniczenie zużycia materiałów, skrócenie czasu realizacji oraz tworzenie konstrukcji o zoptymalizowanej i złożonej geometrii. Warto podkreślić również potencjał redukcji kosztów pracy, poprawy bezpieczeństwa na budowie oraz możliwość integracji z niskoemisyjnymi mieszankami, co dodatkowo wzmacnia znaczenie tej technologii, mimo że obecnie wciąż pozostaje ona niszowa i znajduje się na wczesnym etapie komercjalizacji. Aktualne badania koncentrują się na projektowaniu mieszanek o odpowiednich właściwościach reologicznych i stabilności kształtu, a także na zagadnieniach związanych ze zbrojeniem, trwałością i standaryzacją. Potencjał tej technologii jest ogromny.

• AI w technologii betonu

Sztuczna inteligencja odgrywa coraz większą rolę w technologii betonu, wspierając projektowanie mieszanek, optymalizację produkcji oraz kontrolę jakości. AI umożliwia prognozowanie właściwości betonu i optymalne dobranie składników nie tylko pod kątem wymaganych parametrów i trwałości, lecz także ze względu na redukcję śladu węglowego. Systemy oparte na sztucznej inteligencji wspierają również procesy recyklingu betonu - od optymalizacji kruszenia i separacji, przez ocenę jakości kruszywa recyklingowego, aż po dobór składu mieszanek zapewniających pożądane właściwości betonu. W połączeniu z rosnącą potrzebą ograniczenia emisji CO₂ oraz optymalizacji kosztów i zasobów, AI staje się kluczowym narzędziem wspierającym transformację cementu i betonu.